“12 yıl önce söylemiştik, bugün daha da gecikmeden yapmalıyız”
Son günlerde Tokat’ta kalkınmada öncelikli sektör olan tarım konusunda uzmanları Tokat’ta mutlaka bir TDİOSB kurulması konusunda yazıyor ve toplum ışık tutmaya çalışıyorlar.
Bu konuda TSO başkanlığı döneminde çalışmaları olduğunu bildiğimiz Ahmet Arat ile Tokat’ın Tarımsal Dönüşüm Vizyonu üzerine yaptığımız söyleşiyi okurlarımıza sunuyoruz.
Soru: Sayın Ahmet Arat, 2012 yılında Tokat için “Tarıma Dayalı İhtisas Organize Sanayi Bölgesi” kurulmasına yönelik bir proje öneriniz olmuştu. O dönemde bu fikir nasıl ortaya çıktı?
Ahmet Arat:
Aslında bu fikir bir “öngörü” değil, somut verilere dayanan bir zorunluluktu. 2006 yılında yayımlanan Yeşilırmak Havza Gelişim Projesi ve Bölgesel Gelişme Ana Planı’nı detaylı incelediğimizde, Tokat’ın geleceğinin tarım ve buna bağlı sanayide olduğu çok net bir şekilde ortaya konuyordu. Aradan yıllar geçmesine rağmen bu tespitlerin geçerliliğini koruduğunu bugün çok daha açık görüyoruz. Tokat’ın en büyük gücü tarım; ancak biz bu gücü uzun yıllar ham üretim düzeyinde bıraktık.
Soru: O dönem sunduğunuz projenin temel amacı neydi?
Ahmet Arat:
Bizim hedefimiz çok netti: Tokat’ta tarım-sanayi entegrasyonunu sağlamak ve katma değeri yüksek üretime geçmek. Yani sadece üretmek değil; işlemek, paketlemek, markalaştırmak ve ihraç etmek. “Tokat Tarımsal Dönüşüm Projesi” adını verdiğimiz bu yaklaşım, aslında kırsal kalkınmanın anahtarıydı. Tarımda verimliliği artırmak, çiftçinin gelirini yükseltmek ve ekonomik büyümeyi sürdürülebilir hale getirmek istedik.
Soru: Proje neden hayata geçirilemedi?
Ahmet Arat:
O dönemde Orta Karadeniz Kalkınma Ajansı’na (OKA) sunduğumuz proje, güdümlü proje kapsamına alınmadı ve farklı bir alana yönlendirildi. Elbette o günün koşulları, öncelikleri ve kaynak dağılımı farklıydı. Ancak bugün geldiğimiz noktada görüyoruz ki, o proje aslında Tokat’ın gecikmiş bir hamlesidir.
Soru: Bugün Ziraat Mühendisi Yaşar Kavak tarafından kaleme alınan ve kamuoyunda yankı uyandıran “Toprak hazır, üretici hazır: Tokat neyi bekliyor?” başlıklı yazıyı nasıl değerlendiriyorsunuz?
Ahmet Arat:
Son derece yerinde ve gerçekçi bir tespit. Hatta şunu açıkça söyleyebilirim: 12 yıl önce ne konuşuyorsak, bugün de aynı noktadayız. Belki tek fark şu.. Artık zaman daha dar ve rekabet daha sert.. Çevre iller tarıma dayalı ihtisas organize sanayi bölgeleriyle ciddi mesafe kat etti. Tokat ise potansiyeline rağmen hâlâ bekliyor. Bu kabul edilebilir bir durum değil.
Soru: Tarıma Dayalı İhtisas OSB Tokat’a ne kazandırır?
Ahmet Arat:
Bu sadece bir sanayi yatırımı değildir, bu bir kalkınma modelidir. Böyle bir yapı kurulduğunda; üretici ürününü daha değerli satar. Sanayici düzenli ve kaliteli hammaddeye ulaşır. İstihdam artar. Gençler için yeni iş alanları oluşur. Göç azalır. İhracat kapasitesi gelişir. Ayrıca ortak kullanım tesisleri sayesinde küçük ve orta ölçekli işletmeler de rekabet edebilir hale gelir. Bu da Tokat ekonomisini topyekûn yukarı taşır.
Soru: Projede öngördüğünüz altyapılar nelerdi?
Ahmet Arat:
Biz çok kapsamlı bir yapı planlamıştık. Paketleme tesisleri, soğuk hava depoları, kurutma ve işleme tesisleri, toprak ve ürün analiz laboratuvarları, AR-GE merkezleri ve sertifikasyon altyapısı gibi birçok ortak kullanım ünitesi öngördük. Çünkü modern tarım artık sadece üretim değil; teknoloji, veri ve organizasyon işidir.
Soru: Bugün için çağrınız nedir?
Ahmet Arat:
Bugün konuşma değil, harekete geçme zamanıdır. Tüm paydaşların—kamu, yerel yönetimler, odalar, kooperatifler ve özel sektör—aynı hedef etrafında birleşmesi gerekiyor. Bu iş tek bir kurumun değil, ortak aklın işidir. Tokat’ın kaybedecek zamanı yok. Çünkü rekabet ettiğimiz iller çoktan yola çıktı.
Soru: Bugün yeniden Tokat TSO Başkanlığına aday oldunuz. 2012’de gündeme getirdiğiniz Tarıma Dayalı İhtisas OSB projesi, sizin seçim vizyonunuzda nasıl bir yer tutuyor?
Ahmet Arat:
Aslında bu proje benim için yeni bir vaat değil, yarım kalmış bir hikâyedir. 2012’de ortaya koyduğumuz vizyon, bugün çok daha güçlü gerekçelerle yeniden gündemdedir. Bugün Tokat Ticaret ve Sanayi Odası başkanlığına aday olurken şunu açıkça söylüyorum. Bu proje, sadece bir yatırım başlığı değil, Tokat ekonomisinin yönünü değiştirecek stratejik bir hamledir. Geçmişte görev yaptığımız dönemde edindiğimiz tecrübeyi şimdi sahaya daha güçlü şekilde yansıtmak istiyoruz. Nitekim adaylık sürecinde de ifade ettiğimiz gibi, TSO’nun yeniden sahada etkin, çözüm üreten ve yön veren bir kurum haline gelmesi gerekiyor.
Soru: Yani bu proje seçim sürecinde somut bir hedef olarak mı yer alıyor?
Ahmet Arat:
Kesinlikle. Hatta şunu net söyleyebilirim. Tokat TSO’nun asli görevlerinden biri, şehrin ekonomik vizyonunu belirlemek ve büyük projelere öncülük etmektir. Bizim dönemimizde OSB’de söz sahibi olan, yön veren bir TSO vardı. Bugün tekrar o noktaya gelmek zorundayız.
Tarıma Dayalı İhtisas OSB de bu vizyonun merkezinde yer alıyor. Çünkü: Tokat’ın en güçlü olduğu alan tarımdır. Ama en zayıf olduğu alan katma değerdir. Bu çelişkiyi çözmeden Tokat büyüyemez.
Soru: Seçimi kazanmanız halinde bu projeyi nasıl ele alacaksınız?
Ahmet Arat:
Bu işi bir “proje” olarak değil, bir seferberlik olarak ele alacağız. İlk adım; tüm paydaşları aynı masa etrafında toplamak olacaktır. Kamu kurumları, yerel yönetimler, üretici örgütleri, özel sektör, TSO burada koordinasyon merkezi olacak. İkinci adım; fizibilitesi hazır, uygulanabilir ve yatırımcıyı ikna eden bir model ortaya koymaktır. Üçüncü adım ise süreci hızlandırmak. Çünkü artık Tokat’ın kaybedecek zamanı yok.
Soru: Bu proje sizin adaylık söyleminizin ana omurgası olarak görülebilir mi?
Ahmet Arat:
Evet, çünkü bu proje bir vizyonun özetidir. “Tokat üretir ama artık değer de üretir.” Benim adaylığımın temel iddiası şudur! Tokat Ticaret ve Sanayi Odası sadece belge veren bir kurum değil, şehrin ekonomik geleceğini kuran bir akıl merkezi olmalıdır. Tarıma Dayalı İhtisas OSB de bu aklın en somut çıktısıdır.
Soru: Son mesajınız ne olur?
Ahmet Arat:
Bu seçim sadece bir yönetim değişikliği değil, bir yön değişikliği meselesidir. Eğer Tokat; üretimini katma değere dönüştürmek istiyorsa, gençlerini şehirde tutmak istiyorsa, rekabette geri kalmak istemiyorsa artık bu projeyi konuşmayı bırakıp hayata geçirmek zorundadır. Ve ben bu sürecin sorumluluğunu almaya hazırım.
Soru: Son olarak ne söylemek istersiniz?
Ahmet Arat:
Şunu çok net ifade edeyim. Tokat’ın ihtiyacı olan şey yeni bir fikir değil, kararlı bir iradedir.
